Co łączy Vincenta van Gogha, Demi Lovato i… zwykły dzień pracy? Na pierwszy rzut oka nic. Jeden z największych malarzy w historii sztuki. Współczesna gwiazda muzyki pop. I coś tak codziennego, jak sprawdzanie maili. A jednak jest wspólny mianownik: choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD). Vincent van Gogh w listach do brata opisywał napady euforii i rozpaczy. Demi Lovato publicznie mówi o swojej diagnozie i o tym, jak łączy karierę z terapią. A zwykła praca? Według Światowej Organizacji Zdrowia ChAD jest jedną z głównych przyczyn utraty produktywności i długotrwałej niezdolności do pracy na świecie (WHO, 2025).
To pokazuje, że dwubiegunowość dotyka ludzi z różnych epok, zawodów i środowisk. Choroba nie wybiera i może spotkać każdego, a jej diagnoza i leczenie wciąż pozostają wyzwaniem.
ChAD to zaburzenie nastroju, w którym występują naprzemiennie fazy manii i depresji. Zdarza się, że przez kilka tygodni pacjent działa na pełnych obrotach – prawie nie śpi, ma mnóstwo pomysłów, jest towarzyski i aktywny. Parę dni później nie ma już siły wstać z łóżka, a codzienność staje się ciężarem. Trudno znaleźć drugie zaburzenie, które byłoby tak pełne kontrastów. Nic dziwnego, że choroba ta bywa nazywana „emocjonalną huśtawką”.
Dlaczego diagnoza bywa tak trudna?
Według raportów Centrum Zdrowia Psychicznego w Toronto ChAD dotyka ok. 1-2% światowej populacji, a rozpoznanie często trwa latami (CAMH, 2014). Wiele osób zgłasza się do specjalisty wyłącznie w fazie depresyjnej, co sprawia, że diagnozowani są „tylko” z depresją jednobiegunową. Dopiero po latach, kiedy pojawiają się epizody manii, udaje się powiązać wszystkie objawy w całość.
Badania pokazują, że średni czas od pierwszych objawów choroby afektywnej dwubiegunowej do właściwej diagnozy wynosi nawet 7-10 lat (Scott i in., 2022). To okres, w którym Pacjent często otrzymuje leczenie nietrafione, a objawy nasilają się zamiast słabnąć.
Porównanie objawów depresji i choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)
| Depresja | Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) |
| Stały obniżony nastrój, dominujący smutek | Naprzemienne epizody depresji i manii |
| Niska energia, brak motywacji | Faza maniakalna: wzmożona energia i pobudzenie; faza depresyjna: brak sił |
| Spowolnienie myślenia i działań, zmniejszona aktywność | W fazie maniakalnej: impulsywność, ryzykowne decyzje |
| Epizody zwykle trwają kilka tygodni lub miesięcy i mają stosunkowo stabilny przebieg | Epizody mogą trwać od kilku dni do kilku tygodni, często zmieniają się dynamicznie i powtarzają się cyklicznie |
Objawy choroby afektywnej dwubiegunowej w codziennym życiu
Mania może brzmieć atrakcyjnie – dodaje energiii, kreatywności, pewności siebie…Ale w praktyce to jak jazda bez hamulców. Pacjenci w tej fazie często podejmują ryzykowne decyzje, np. nagle rzucają pracę, zaciągają kredyty albo wchodzą w burzliwe relacje. Ta energia bardzo szybko zmienia się w coś, co wyczerpuje organizm i prowadzi do poważnych konsekwencji.
Potem nadchodzi faza depresyjna, z którą wiąże się skrajne zmęczenie, wycofanie, obniżona samoocena. Osoba, która jeszcze niedawno była „duszą towarzystwa”, nagle przestaje odbierać telefony i rezygnuje z kontaktów.
Czasami te fazy rozdzielone są tygodniami stabilności, a czasami przeplatają się w ciągu kilku dni. To właśnie sprawia, że dwubiegunowość jest tak trudna nie tylko dla samego Pacjenta, ale i dla jego otoczenia.
Choroba afektywna dwubiegunowa a związek
Wyobraź sobie parę, w której jedna osoba doświadcza epizodu manii: nie śpi, podejmuje impulsywne decyzje, bywa drażliwa. Dla partnera to ogromne obciążenie emocjonalne. Kiedy po kilku tygodniach przychodzi depresja, role się odwracają i nagle osoba dotknięta chorobą potrzebuje wsparcia, cierpliwości, troski… To tak, jakby mieszkać z dwiema kompletnie różnymi osobami.
Z tego powodu tak ważne jest wsparcie także dla partnerów i rodziny chorego. Oprócz psychoterapii indywidualnej istotna jest również terapia par i terapia rodzinna. Wspólne sesje pomagają zrozumieć dynamikę choroby i uczą, jak komunikować się w momentach kryzysowych, aby związek czy relacje rodzinne nie stały się kolejną ofiarą huśtawki emocji.
Co robić, gdy widzisz epizod manii lub depresji u partnera / bliskiego?
- Zachowaj spokój i okazuj wsparcie – bądź obecny i słuchaj bez oceniania.
- Pomagaj w bezpiecznym funkcjonowaniu – minimalizuj ryzykowne decyzje i dbaj o podstawowe potrzeby.
- Notuj obserwacje – kiedy zaczynają się epizody, jak długo trwają, jakie są objawy.
- Zachęcaj do kontaktu ze specjalistą i podjęcia / kontynuowania terapii.
- Dbaj o swoje bezpieczeństwo i granice – nie angażuj się w sytuacje, które mogą Ci zaszkodzić.
Czy test na chorobę afektywną dwubiegunową wystarczy?
Wiele osób wpisuje w wyszukiwarkę „test na chorobę afektywną dwubiegunową” i rozwiązuje internetowe kwestionariusze. To może być pierwszy krok, ale nigdy nie zastąpi diagnozy specjalisty. Taki wynik warto potraktować jedynie jako zaproszenie do konsultacji psychologicznej. Tylko dokładny wywiad, rozmowa i obserwacja pozwalają stwierdzić, czy mamy do czynienia z ChAD, czy np. z depresją jednobiegunową.
Jak wygląda wsparcie i pomoc w chorobie?
W przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej leczenie często zaczyna się od psychoterapii indywidualnej, która pozwala Pacjentowi zrozumieć własne emocje, nauczyć się rozpoznawać pierwsze sygnały nadchodzącej manii lub depresji oraz budować strategie radzenia sobie w trudnych sytuacjach.
Nie mniej istotne jest wsparcie rodziny i partnerów. Terapia rodzinna i terapia par pozwala bliskim zrozumieć, że nagłe zmiany nastroju nie są wynikiem złej woli, lecz objawem choroby afektywnej dwubiegunowej. Dzięki temu rodzina może lepiej wspierać Pacjenta i budować stabilne, bezpieczne środowisko do leczenia.
Podsumowanie
Choroba afektywna dwubiegunowa to nie chwilowa zmiana nastroju, ale zaburzenie, które zmienia codzienność Pacjenta i jego bliskich oraz wymaga profesjonalnej opieki. Choć diagnoza bywa trudna, właściwa terapia może diametralnie zmienić jakość życia Pacjenta.
W Interfizjo pomagamy osobom z chorobą afektywną dwubiegunową odzyskać równowagę. To proces, który wymaga czasu i cierpliwości, ale daje ogromną ulgę, ponieważ pozwala zatrzymać rozbujałą huśtawkę emocji.
