Czy wiesz, że nasz mózg czasami zapisuje traumatyczne wydarzenia tak, jakby wciąż się działy? To dlatego osoby, które doświadczyły traumy potrafią latami zmagać się z koszmarami, nagłymi napadami lęku i poczuciem, że zagrożenie nigdy się nie skończyło. Dobra wiadomość jest taka, że istnieje metoda, która pomaga „odblokować” te wspomnienia i przechowywać je w bezpieczniejszy sposób.
Co ciekawe, metoda ta powstała dzięki… przypadkowi! Francine Shapiro, amerykańska psycholożka, zauważyła, że podczas wykonywania szybkich ruchów oczu jej własne intensywne wspomnienia traumatyczne stawały się mniej przytłaczające i stresujące (EMDR Institute, 2025). Z tego odkrycia narodziła się terapia EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), dziś rekomendowana przez Światową Organizację Zdrowia jako skuteczna metoda leczenia traumy i terapii PTSD (WHO, 2013).
Na czym polega terapia EMDR?
Najprościej mówiąc, terapia EMDR to praca z trudnymi wspomnieniami w kontrolowanych warunkach. Pacjent skupia się na bolesnym obrazie, myśli czy emocji, a terapeuta wprowadza naprzemienną stymulację obu półkul mózgu – najczęściej poprzez ruchy gałek ocznych (pacjent śledzi palec lub punkt przesuwany przed oczami).
To połączenie pozwala mózgowi „przetworzyć” wspomnienia w taki sposób, by przestały wywoływać intensywny lęk, poczucie zagrożenia czy wstyd. Dlatego właśnie na pytanie „na czym polega terapia EMDR?” można odpowiedzieć: na bezpiecznym i stopniowym oswajaniu traumy, aż do momentu, w którym wspomnienia tracą swoją destrukcyjną siłę.
Dlaczego działa?
Neurobiolodzy tłumaczą to w prosty sposób: w czasie traumy, układ limbiczny (odpowiedzialny za emocje) „zamraża” wspomnienie, uniemożliwiając jego prawidłowe zapisanie w pamięci narracyjnej. EMDR pobudza obie półkule mózgu, dzięki czemu informacja zostaje „odblokowana” i zintegrowana. W efekcie emocje słabną, a wspomnienie przestaje wywoływać tak silną reakcję lękową (Pagani i in., 2012).
Dla wielu osób po wypadkach, przemocy czy utracie bliskich, terapia traumy staje się przełomem. Zamiast jedynie opowiadać o wydarzeniach – jak w tradycyjnej psychoterapii – EMDR pozwala realnie zmienić sposób, w jaki mózg przechowuje wspomnienia.
Badania pokazują, że już po kilku sesjach pacjenci doświadczają ulgi, a długoterminowe efekty są trwałe (Wilson i in., 2018, De Jongh i in., 2024).
EMDR a terapia traumy i lęku
Trauma to silne, często nagłe doświadczenie, które przekracza możliwości psychiczne i emocjonalne człowieka, np. wypadek, przemoc czy katastrofa. U większości osób po pewnym czasie reakcje na traumę słabną, ale u części rozwija się zespół stresu pourazowego (PTSD). To zaburzenie objawia się m.in. natrętnymi wspomnieniami, koszmarami, unikaniem bodźców przypominających o wydarzeniu oraz ciągłym napięciem czy poczuciem zagrożenia. Szacuje się, że PTSD dotyka 3-5% populacji, a w grupach ryzyka (np. weterani wojenni, ofiary wypadków) nawet kilkukrotnie więcej (National Center for PTSD, 2025).
EMDR to nie tylko terapia PTSD. Metoda świetnie sprawdza się również w pracy z innymi skutkami traumy: napadami paniki, lękiem uogólnionym czy fobiami. Mechanizm jest podobny: poprzez „odblokowanie” trudnych wspomnień, pacjent odzyskuje kontrolę nad reakcjami emocjonalnymi i może stopniowo zmniejszać objawy lękowe. To czyni EMDR jedną z najbardziej uniwersalnych metod, jeśli chodzi o terapię traumy i terapię lęku.
Jak wygląda proces terapii?
● Pierwsze sesje to rozmowa i ustalenie planu pracy – pacjent nie jest rzucany od razu w najtrudniejsze wspomnienia.
● Potem następuje właściwy proces EMDR, w którym krok po kroku pacjent uczy się konfrontować z traumą w bezpiecznym środowisku.
● Terapia EMDR trwa zwykle od kilku do kilkunastu spotkań – zależnie od skali problemu i gotowości pacjenta.
Podsumowanie
Terapia EMDR to metoda, która pozwala inaczej spojrzeć na trudne doświadczenia i stopniowo odzyskać poczucie bezpieczeństwa. Może być wsparciem zarówno przy PTSD, jak i w pracy z traumą, stresem czy lękiem. Choć proces wymaga czasu i zaangażowania, daje szansę na realną zmianę jakości życia. Jeśli zastanawiasz się, czy to odpowiednia forma wsparcia dla Ciebie, warto umówić się na konsultację w Interfizjo.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
- Czy terapia EMDR działa tylko przy PTSD?
Nie. Choć najczęściej stosuje się ją w terapii PTSD i po doświadczeniach traumatycznych, sprawdza się także m. in. w terapii lęku. - Ile trwa terapia EMDR?
Najczęściej od kilku do kilkunastu sesji, ale długość zależy od indywidualnej historii pacjenta. - Czy podczas terapii EMDR trzeba opowiadać o wszystkich szczegółach traumy?
Nie zawsze. Często wystarczy, że pacjent „przywoła” wspomnienie w myślach – nie musi szczegółowo go opisywać. - Czy EMDR jest bezpieczne?
Tak. To metoda rekomendowana przez WHO i liczne towarzystwa psychiatryczne na świecie.
