Wady postawy u przedszkolaka i ucznia należą do najczęstszych problemów zdrowotnych wieku rozwojowego. Skuteczna profilaktyka opiera się na wczesnej diagnostyce, regularnych konsultacjach fizjoterapeutycznych, odpowiedniej dawce aktywności fizycznej oraz indywidualnie dobranej terapii [1]. Odpowiednio wdrożone działania pozwalają nie tylko zahamować progresję zmian, ale także poprawić komfort funkcjonowania dziecka.
W Interfizjo – Centrum Fizjoterapii i Rehabilitacji prowadzona jest kompleksowa opieka nad dziećmi z zaburzeniami postawy, obejmująca konsultacje fizjoterapeutyczne, terapię wad postawy oraz specjalistyczną terapię skolioz metodą FITS.
Spis treści
- Skala problemu wad postawy u dzieci
- Najczęstsze wady postawy u przedszkolaka i ucznia
- Aktywność fizyczna dzieci według WHO
- Profilaktyka i codzienna prewencja
- Konsultacje fizjoterapeutyczne
- Terapia wad postawy
- Terapia skolioz metodą FITS
- Podsumowanie
- FAQ
Skala problemu wad postawy u dzieci
Współczesny styl życia dzieci sprzyja rozwojowi zaburzeń postawy. Badania wskazują, że zaburzenia postawy ciała występują u około 30–60% dzieci i młodzieży w wieku szkolnym.
Wady postawy wynikają najczęściej z ograniczonej aktywności fizycznej, długotrwałego siedzenia oraz osłabienia mięśni posturalnych. Dodatkowo siedzący tryb życia wpływa negatywnie na stabilizację centralną i kontrolę postawy, co zwiększa ryzyko przeciążeń kręgosłupa już we wczesnym wieku szkolnym [1,2].
Fizjoterapeuci Interfizjo obserwują, że następuje coraz więcej zgłoszeń dzieci na konsultacje w wieku 4–6 lat, co potwierdza konieczność wczesnej profilaktyki.
Najczęstsze wady postawy u przedszkolaka i ucznia
W praktyce klinicznej najczęściej diagnozuje się [1]:
- skoliozy czynnościowe,
- skoliozy strukturalne,
- plecy okrągłe,
- plecy wklęsłe,
- stopy płasko-koślawe,
- kolana koślawe,
- asymetrie barków, łopatek i miednicy.
Aktywność fizyczna dzieci według WHO – oficjalne zalecenia
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) jednoznacznie wskazuje, że regularna aktywność fizyczna stanowi podstawowy element profilaktyki zaburzeń układu ruchu u dzieci [3]. Ruch wspiera prawidłowy rozwój mięśni posturalnych, poprawia stabilizację kręgosłupa oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia wad postawy [2,3].
Specjaliści Interfizjo podkreślają, że dzieci realizujące zalecenia WHO znacznie rzadziej wymagają intensywnej terapii w późniejszym wieku.
Dla dzieci w wieku od 1 do 4 lat WHO rekomenduje [4]:
- minimum 180 minut aktywności fizycznej dziennie,
- aktywność o różnej intensywności rozłożoną na cały dzień,
- u dzieci w wieku 3–4 lat co najmniej 60 minut aktywności o umiarkowanej lub większej intensywności.
Regularny ruch we wczesnym dzieciństwie wspiera rozwój koordynacji, równowagi oraz prawidłowych wzorców ruchowych [4].
Dla dzieci i młodzieży w wieku od 5 do 17 lat WHO zaleca [3]:
- co najmniej 60 minut dziennie umiarkowanej do intensywnej aktywności fizycznej,
- aktywność głównie o charakterze aerobowym,
- minimum 3 razy w tygodniu ćwiczenia wzmacniające siłę mięśniową.
Niespełnianie tych zaleceń zwiększa ryzyko rozwoju skolioz, wad kręgosłupa oraz osłabienia mięśni stabilizujących tułów [2,3].
Profilaktyka i codzienna prewencja
Profilaktyka wad postawy u dzieci obejmuje zespół działań ukierunkowanych na zapobieganie powstawaniu oraz pogłębianiu się nieprawidłowości w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego.
Jej podstawowym celem jest kształtowanie prawidłowych nawyków posturalnych oraz zapewnienie optymalnych warunków rozwoju narządu ruchu. Kluczowe znaczenie ma regularna aktywność fizyczna, która sprzyja wzmacnianiu mięśni posturalnych, poprawie stabilizacji tułowia oraz utrzymaniu prawidłowej równowagi mięśniowej. Równie istotne jest ograniczanie długotrwałego przebywania w pozycji siedzącej oraz kontrola prawidłowego ułożenia ciała podczas nauki, pracy przy biurku i odpoczynku. Ważnym elementem profilaktyki jest także odpowiedni dobór i sposób noszenia plecaka. Uzupełnieniem działań profilaktycznych są ćwiczenia korekcyjne, systematyczna ocena postawy ciała oraz edukacja zdrowotna dzieci i ich opiekunów.
Konsultacje fizjoterapeutyczne – pierwszy krok do poprawy postawy
Profesjonalna konsultacja fizjoterapeutyczna umożliwia wczesne wykrycie zaburzeń postawy i zaplanowanie indywidualnej terapii.
👉 Umów wizytę:
https://interfizjo.pl/uslugi/fizjoterapia-dziecieca-w-tomaszowie-mazowieckim/
Podczas konsultacji w Interfizjo wykonywana jest:
- analiza postawy ciała,
- ocena zakresów ruchu,
- testy funkcjonalne,
- dobór programu ćwiczeń.
Terapia wad postawy u dzieci
Terapia wad postawy powinna być prowadzona w sposób kompleksowy i długofalowy.
👉 Szczegóły:
https://interfizjo.pl/uslugi/fizjoterapia-dziecieca-w-tomaszowie-mazowieckim/
Program terapii w Interfizjo obejmuje m.in.:
- ćwiczenia korekcyjne,
- trening stabilizacji centralnej,
- trening siłowy,
- reedukację wzorców ruchowych,
- terapię manualną.
Badania potwierdzają, że systematyczna fizjoterapia poprawia parametry postawy i zmniejsza ryzyko przewlekłych dolegliwości kręgosłupa w dorosłości [1,2]. A dodatkowo, regularna ocena aktywności ruchowej i postawy dziecka jest jednym z kluczowych elementów profilaktyki zdrowotnej [7].
Terapia skolioz metodą FITS
Skolioza wymaga specjalistycznego podejścia terapeutycznego zgodnego z aktualnymi standardami klinicznymi [5].
Metoda FITS (Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz) jest uznaną metodą rehabilitacji stosowaną u dzieci i młodzieży [6]. Obejmuje:
- korekcję trójpłaszczyznową,
- naukę autokorekcji,
- stabilizację postawy,
- aktywną pracę pacjenta.
Zgodnie z wytycznymi SOSORT (International Society on Scoliosis Orthopedic and Rehabilitation Treatment), specjalistyczna fizjoterapia skolioz istotnie wpływa na zmniejszenie ryzyka progresji skrzywienia kręgosłupa [5].
Podsumowanie
Skuteczna profilaktyka i leczenie wad postawy u dzieci opierają się na:
✔ realizacji zaleceń WHO dotyczących aktywności fizycznej,
✔ regularnych konsultacjach fizjoterapeutycznych,
✔ indywidualnej terapii wad postawy,
✔ terapii skolioz metodą FITS,
✔ współpracy rodziców i terapeutów.
FAQ – najczęstsze pytania rodziców
Czy wady postawy u dzieci zawsze wymagają terapii?
Nie każda nieprawidłowość wymaga intensywnej rehabilitacji, jednak każda powinna zostać oceniona przez fizjoterapeutę. Wczesna konsultacja pozwala określić, czy wystarczy profilaktyka ruchowa, czy konieczne jest wdrożenie terapii korekcyjnej.
Jak często dziecko powinno być aktywne według WHO?
Dzieci w wieku 5–17 lat powinny codziennie wykonywać minimum 60 minut umiarkowanej do intensywnej aktywności fizycznej, natomiast dzieci 1–4 lata co najmniej 180 minut aktywności rozłożonej w ciągu dnia.
Czy zajęcia WF w szkole wystarczają?
W większości przypadków nie. Zajęcia szkolne rzadko zapewniają odpowiednią intensywność i regularność ruchu. Zalecana jest dodatkowa aktywność pozaszkolna oraz ćwiczenia.
Jak często należy zgłaszać się na konsultacje fizjoterapeutyczne?
Profilaktycznie zaleca się kontrolę postawy co 6–12 miesięcy w okresie intensywnego wzrostu dziecka. W przypadku wykrytych wad postawy częstotliwość wizyt ustalana jest indywidualnie.
Jak rodzice mogą wspierać terapię dziecka w domu?
Rodzice odgrywają kluczową rolę w procesie terapii poprzez:
- motywowanie do regularnych ćwiczeń,
- kontrolę ergonomii nauki,
- wspieranie aktywności fizycznej,
- ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem.
Czy plecak szkolny ma wpływ na postawę?
Tak. Nieprawidłowo dobrany plecak oraz nadmierne obciążenie mogą zwiększać ryzyko asymetrii postawy i bólu kręgosłupa.
Kiedy należy zgłosić się pilnie do fizjoterapeuty?
Pilna konsultacja jest wskazana, gdy pojawią się:
- widoczna asymetria barków lub bioder,
- ból pleców u dziecka,
- szybkie pogorszenie postawy,
- podejrzenie skoliozy,
- trudności w utrzymaniu pozycji siedzącej.
Bibliografia
- Nowotny J, Saulicz E, Myśliwiec A. Postępowanie fizjoterapeutyczne w zaburzeniach postawy ciała u dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2016.
- McGill SM. Core stability, posture and spinal health in children and adolescents. J Phys Ther Sci. 2014;26(2):153–158. doi:10.1589/jpts.26.153
- World Health Organization. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: World Health Organization; 2020. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240014886
- World Health Organization. Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. Geneva: World Health Organization; 2019. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241550536
- Negrini S, Donzelli S, Aulisa AG, Czaprowski D, Schreiber S, de Mauroy JC, et al. 2016 SOSORT guidelines: Orthopaedic and rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth. Scoliosis Spinal Disord. 2018;13:3. doi:10.1186/s13013-017-0145-8
- Białek M. FITS – Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz. Podstawy metody i zastosowanie kliniczne. Polska: FITS Concept; 2007.
- American Academy of Pediatrics. Physical activity assessment and counseling in pediatric clinical settings. Pediatrics. 2021;148(3):e2021052143. doi:10.1542/peds.2021-052143
- Tremblay MS, Carson V, Chaput JP, Gorber SC, Dinh T, Duggan M, et al. Canadian 24-hour movement guidelines for children and youth. Appl Physiol Nutr Metab. 2017;42(6):S311–S327. doi:10.1139/apnm-2016-0151
